ÇOCUKTA GÜVEN VE SORUMLULUK DUYGUSU
Kişilik gelişiminin en önemli boyutlarından biri güven ve sorumluluk duygusunun gelişimidir. Güven duygusu gelişmemiş kişiler, geleceklerinde ruh sağlığı açısından risk altındadırlar. Sorumluluk bilinci gelişmemiş olan kişiler de geleceğin bağımlı kişilikleri olarak karşımıza çıkarlar.
Çocuklarda güven duygusunun kazanılması, doğduğu ilk andan itibaren, onun sevgi ve ilgi başta olmak üzere tüm temel ihtiyaçlarının annesi tarafından karşılanmasıyla birebir ilişkilidir.. İhtiyaçları doğru bir şekilde karşılanan çocuk, yeni görev ve sorumluluklar almak için kendisini hazır hisseder; böylece güven duygusunun temeli atılmış olur.
Çocukluğun ilk yıllarında gelişen bu duygunun güçlenmesi için çocuğun her tarafı kirleteceğini, sağa sola dökeceğini bile bile ona kendi başına yemek yeme fırsatı vermelisiniz. Dağıttığı oyuncaklarının kendi kendine toplamasına izin vermelisiniz, unutmayın en önemlisi çocuğun sorumluluk almasıdır. Sorumluluk alan ve bu sorumlulukların üstesinden gelen veya gelmeye çalışan çocukların bu başarılarını ödüllendirmek ve onları bu başarılarından dolayı övmek, çocuğun güven duygusu kazanmasında en etkili şeydir.
Çocuklardaki güven ve sorumluluk duygularının gelişmesinde ailelere ve eğiticilere çok önemli roller düşmektedir. Okullarda uygulanan eğitim programları, bu duyguların gelişimini desteklemeye yönelik pek çok çalışmayı içermektedir. Eğitim programlarının istenen başarıya ulaşabilmesi için anne-babaların, çocuklarıyla ilişkilerinde aşağıdaki konulara dikkat etmesi gerekmektedir:
• Çocuğunuza önemli olduğunu ve onu sevdiğinizi mutlaka belirtin.
• Çocuğunuz kendi başına bir şey yapmak istediğinde veya size yardım etmek istediğinde mutlaka ona izin verin.
• Çocuğa bazı sorumluluklar verin fakat bunlar yapabileceği sorumluluklar olsun.
• Yaptığı hatalar karşısında onu eleştirmekten kaçının. Tepkilerinizi yavaş ve yapıcı olarak verin.
• Başarabildiği şeyler karşısında övgünüzü ve beğeninizi belli edin.
• Unutmayın çocuklar bizim aynamızdır ve bizim davranışlarımızı taklit ederler. Çocuğa davranışlarınızda bunu unutmayın.
Güven ve sorumluluk bilincinin gelişmesi, bireyin geleceğinin şekillenmesi açısından son derece önemlidir. Çocukta güven ve sorumluluk duygusunu geliştirmek için aile ve okul, mutlaka çok yakın bir işbirliği hâlinde çalışmalıdır.
Psikolog Aslı DALAN