eBEVEYN TUTUMLARI - AŞIRI KORUYUCU EBEVEYN
Ebeveyn
tutumları, çocukların psikolojik, bilişsel ve davranışsal
gelişimlerini etkilemektedir. Bireyin yaşamını ilk yıllarından
itibaren etkilediği ve gelişimini yönlendirdiği için ebeveyn
tutumları çocuk psikolojisi alanında oldukça önemlidir. Aile
bireylerinin olumlu, tutarlı ve sevgi dolu olması, çocuğun sağlıklı
büyümesini ve gelişmesini sağlar (Özyürek, A. , Tezel Şahin, F.
2005). Sümer (2006) “Ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları,
kültürel değer ve beklentilerin bir sonraki kuşağa aktarıldığı bir
çeşit sosyalleşme araçlarıdır. Ebeveynler kendi öz kültürlerini ve
değer sistemlerini kendi çocuk yetiştirme tutum ve davranışları
içinde sentezlerler. Ebeveyn tutumları sosyo-ekonomik seviyeye,
kültüre, aileye ve zamana göre değişiklik göstermektedir.
Ebeveyn tutumlarının birey üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu için çocuk psikologları tarafından pek çok araştırmaya konu olmuştur. Baumrid, anne baba davranışlarını “duygusal ilişki” ve “denetim” boyutlarında incelemiştir ve ebeveyn tutumlarının “demokratik”, “otoriter”, “izin verici” ve “ilgisiz” olabileceğini ileri sürmüştür (akt. Şendil ve Kaya Balkan, 2005).
Maccoby ve Martin, ebeveyn tutumlarının “demokratik”, “otoriter”, “izin verici/hoşgörülü” ve “izin verici/ihmalkâr” olarak tanımlamışlardır, Rohner, ebeveynlerin kabullenici ve reddedici davranışlarının çocuk üzerindeki etkilerinden bahsetmiştir (Şendil ve Kaya Balkan, 2005).
Yavuzer (2004), ebeveyn tutumlarını şöyle sınıflandırmıştır; aşırı koruma, hoşgörü sahibi olma, aşırı hoşgörü ve düşkünlük, reddetme, kabul etme, baskı altında bulundurma, boyun eğme, çocuk ayırma. Aşırı koruma tutumunda anne baba çocuğu çok fazla kontrol eder ve çocuğa aşırı özen gösterir (Yavuzer, H. 2004).
Aşırı koruyucu ebeveyn tutumu benimseyen ebeveynler, çocukların zarar görmemesi için onlara sorumluluk vermezler ve pek çok şeyi çocuklarının yerine kendileri yaparlar. Bunu sonucu olarak çocuklar kendi kişiliklerini geliştiremezler ve başkalarından destek almadıkça bir şey yapamazlar. Bu tip tutum gösteren ebeveynlerin çocuklarının problemlerle karşılaşma fırsatları olmaz, bağımlı bir kişilik geliştirebilirler ya da çocuk olmak istediği ve olmasını istenen kimlik arasında sürekli çatışma yaşayabilir ve bunu da dışarıda gücünün yettiği kişilere şiddet şeklinde yöneltebilir (Atabay, N., 2006)Aşırı koruyu ebeveyn tutumu sonucu çocuk başkalarına bağımlı, kendine güveni olmayan ve duygusal problemi olan bir birey olabilir (Öksüz,Y., 2002).
Psikolog Aslı DALAN
(Çocuk Psikoloğu)